Heesheid
Wat zijn oorzaken van hees zijn bij kinderen?
Hees zijn komt bij kinderen vaak door:
- keelontsteking, bijvoorbeeld door een verkoudheid
- verkeerd of te veel gebruik van de stem. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door: gillen, schreeuwen, hard zingen, fluisteren, kuchen, hoesten of slecht/minder goed horen.
Maar het kan ook veroorzaakt worden door bijvoorbeeld allergieën, gevoel van spanning, medicijngebruik en inademen van sigarettenrook.
Lees meer over oorzaken van heesheid op Gezondheidsnet.nl
Gaat heesheid over?
Als de stem de kans krijgt om tot rust te komen, gaat heesheid meestal snel over. Als je kind ouder wordt, wordt de stem vanzelf ook sterker. Als de klachten niet overgaan, kan een hese stem ervoor zorgen dat je kind niet goed verstaanbaar is, vermoeid is na lang praten, keelpijn krijgt of blijvende schade aan de stembanden overhoudt.
Deze adviezen kunnen helpen als je kind hees is:
Adviezen bij heesheid door keelontsteking
Heeft je kind een keelontsteking? Deze dingen kunnen soms helpen:
- regelmatig wat drinken, bijvoorbeeld koud water
- op iets zuigen
- een paar dagen zo weinig mogelijk praten
Adviezen bij heesheid door verkeerd gebruik van de stem
Gebruikt je kind de stem verkeerd? Dan moet het leren de stem goed te gebruiken. Je kunt je kind hierbij helpen. Geef bijvoorbeeld deze adviezen:
- Schreeuw niet. Loop naar iemand toe om wat te zeggen in plaats van te roepen. Of klap in je handen om de aandacht van iemand te trekken.
- Zing niet te hard of te hoog.
- Praat zacht in plaats van te fluisteren.
- Als je een tijdje gekke geluiden (autogeluiden of gekke stemmen) hebt gemaakt, ga dan weer wat anders spelen waarbij je je stem wat rust geeft.
- Probeer niet te hoesten of kuchen. Drink water als je een kriebel in je keel hebt.
- Adem liever door je neus dan je mond. Je keel droogt dan minder uit.
Deze dingen kun je zelf doen:
- Zorg voor rust in huis. Zet radio en televisie niet te hard. Dan hoeft je kind daar niet bovenuit te schreeuwen.
- Geef je kind een compliment als het rustig praat.
- Geef het goede voorbeeld door zelf niet te schreeuwen.
- Zorg dat je kind geen sigarettenrook inademt.
- Heeft je kind spanning of stress? Zoek samen naar manieren om te ontspannen.
Gaat de heesheid niet over? Bespreek het met de huisarts. Deze kan je verwijzen naar de KNO-arts en/of de logopedist.
Oefening om je kind rustig/zacht te leren praten:
Waarom oefenen?
Jouw peuter of kleuter, snapt vaak niet wat je bedoelt als je zegt: “praat eens zachtjes” of "doe eens rustig”. Het is dus belangrijk om je kind te leren wat je hiermee bedoelt.
Stap 1. Leg je kind uit waarom jullie deze oefeningen gaan doen:
- Jouw stem is af en toe hees, dan doet hij het niet goed meer, en soms doet dat ook pijn in je keel
- Dat komt omdat je stem het niet fijn vindt als hij zo vaak hard moet praten, moet schreeuwen, of gekke stemmetjes moet doen
- We zullen eens net doen alsof jouw handen je stem zijn:
- Doe je armen maar eens wijd en klap je handen dan zo hard mogelijk tegen elkaar, hoe voelt dat?
- Doe je armen nog maar eens wijd en klap nog maar een keer zo hard mogelijk
- Doe dat nog een paar keer
- Kijk eens naar je handen, wat zie je?
- Ze worden rood, en gaan een beetje pijn doen
- Hoe is dat voor jouw stem?
- Weet je waar je stem zit? Die zit in je keel
- Leg je hand maar op je keel, en zeg aaaaaaaaaa
- Voel je het trillen in je keel?
- Dat zijn de handen in je keel (stembanden) die tegen elkaar aan klappen
- Als die te vaak, te hard tegen elkaar aan klappen wordt je stem hees en kun je moeilijker praten
- Soms doet dat ook pijn aan je keel.
- Daarom gaan we aan je stem leren om rustiger / zachter te praten.
Stap 2. Harde en zachte geluiden herkennen:
- Laat je kind met de ogen dicht ergens zitten.
- Maak een geluid, bijvoorbeeld de stofzuiger aanzetten, de kraan laten lopen, met een lepel op een pan slaan, enz.
- Vraag jouw kind om te luisteren en te zeggen of het een hard geluid was, of een zacht geluid.
- Ga met je kind ergens zitten of staan waar veel mensen zijn. Laat je kind iemand zoeken die hard praat, of schreeuwt. Laat je kind ook iemand zoeken die rustig of zachtjes praat. Je kunt dit ook doen als je samen naar de televisie kijkt.
Stap 3. Dierengeluiden maken:
- Bespreek wat voor geluiden dieren maken, en doe de geluiden na.
- Welk dier maakt harde geluiden, welk dier maakt zachte geluiden?
- Ben je een leeuw /dino (brullen= schreeuwen/hard praten) of ben je een konijn (normaal stemniveau)?
- Overleg met je kind welk dier het is als het rustig praat.
- Nu kun je je kind af en toe eens vragen; Kun je je konijnenstem gebruiken? Ik hoor de leeuw brullen. Je kunt het ook vragen aan je kind: ben je nu een leeuw of een konijn als je zo praat?
- En als je kind al een tijdje druk aan het spelen is, kun je het vragen om nu even iets anders te gaan doen waarbij hij zijn konijnenstem kan gebruiken. En de leeuw weer even in zijn kooi te doen.
- Hang ook op een paar centrale plekken een plaatje van de leeuw en het konijn op (koelkast/in de speelhoek), zodat je kind er weer even aan kan denken.
Stap 4. Bespreek met je kind wanneer je rustig praat, luid praat of moet schreeuwen:
- Als je samen aan tafel zit, en je hebt ervoor gezorgd dat het rustig is, dan is het voldoende om rustig te praten.
- Als de batterij van oma’s gehoorapparaat leeg is, en oma je niet goed kan horen, dan mag je best wat harder praten.
- Als je kleine zusje in het water is gevallen, mag je keihard gillen, want dan moet er hulp komen.
Stap 5. Vraag je kind hoe het de stem gebruikt heeft als het iets gezegd heeft:
- Jij riep tegen Patrick dat zijn veter los zat, heb je dat hard of zacht gezegd?
- Jij vraagt om de hagelslag, hoe heb je je stem nu gebruikt?
- Vraag dat niet alleen als je kind het “verkeerd” gedaan heeft, maar juist ook als het de goede stem gebruikt heeft.
Op deze manier leert jouw kind herkennen wat het zelf doet met de stem, en kan het zichzelf ook gaan verbeteren.
Heb je vragen of wil je een persoonlijk gesprek met een logopedist? Neem dan contact met ons op: (088) 054 99 99.