Uitspraak - JGZ Zuid-Holland West

Wat is uitspraak?

Uitspraak is het bewegen van je mond, om klanken te maken. Dit doe je vooral met je tong, lippen, kaak en gehemelte. De uitspraak is een onderdeel van de taal. Het gaat om het uitspreken van klanken. Klanken vormen samen een woord en met woorden kun je communiceren. Kinderen leren langzaamaan verschillende klanken:

Met 1,5 jaar, klanken: /p/, /t/,/m/, /n/, /j/ aan het begin van een woord
Met 2 jaar, klanken /k/, /s/, /g/ en /h/ aan het begin van een woord
Met 3 jaar, eerste medeklinker verbindingen (stoel ipv toel)
Met 4 jaar, uitbreiding medeklinkers en verbindingen kunnen nog moeilijk zijn.
Met 5 jaar kunnen de /r/ en /sch/ nog moeilijk zijn.
Met 6 jaar kan het kind alle klanken zeggen.

Lees meer over uitspraak op kindentaal.nl

Problemen met de uitspraak

Veel kinderen spreken nieuwe woorden niet meteen goed uit. Dat is normaal. Door veel te praten en de ontwikkeling van de motoriek komt dat meestal vanzelf goed. Houd de VVV-regel aan: een Vierjarige is voor Vreemden Verstaanbaar. Soms gaat de ontwikkeling van taal anders. Je kind kan bijvoorbeeld:

onduidelijk blijven praten. Een kind wordt dan vaak niet goed begrepen en kan daardoor boos, verdrietig of angstig worden.
moeite houden met bepaalde klanken, zoals de r of de sch.
moeite hebben om lange woorden of lettercombinaties goed uit te spreken. Later kan een kind het moeilijk vinden om woorden goed op te schrijven.
de goede letter uitspreken, maar dit op een verkeerde manier doen. Denk bijvoorbeeld aan slissen, waarbij te tong tussen de tanden door komt. Hierdoor kan een open beet ontstaan.

Oorzaken van problemen met de uitspraak

Veel voorkomende oorzaken zijn:

Het gehoor is niet goed
De motoriek is (nog) niet goed ontwikkeld
Te lang duimen of zuigen op een speen

Andere oorzaken zijn ontstoken amandelen of mensen in de omgeving die onduidelijk spreken. Meer informatie over de oorzaken van uitspraakproblemen vind je op oudersvannu.nl

Adviezen bij problemen met de uitspraak

Als je kind een woord niet goed uitspreekt, herhaal het dan langzaam en duidelijk op de goede manier. Zeg NIET wat je kind niet goed deed. Als je kind zegt: “sosel fiege” (vogel vliegen), dan zeg jij; “ja, vogel vliegt”.
Laat je kind niet steeds het woord nazeggen, dat helpt niet en kan het kind onzeker maken

Het helpt als je zelf rustig en duidelijk spreekt
Laat je gezicht zien als je praat, het kan dan “afkijken” wat jij doet met je mond.
Zorg dat het rustig is, radio en tv uit of niet te hard
En de belangrijkste: blijf opletten of je kind goed hoort! Ga bij twijfel naar het consultatiebureau of de huisarts

Zelf aan de slag

Heeft je kind moeite met bepaalde woorden of klanken? Met deze documenten kun je de woorden en klanken met je kind oefenen:

SCH-klank (als je kind moeite heeft met de sch-klank)
R-klank (als je kind moeite heeft met de r-klank)
Moeilijke woordenmap (als je kind sommige woorden lastig vindt)

... wist je dat de geluiden die boerderijdieren maken, alle klanken van de Nederlandse taal bevatten? Kijk met je kind naar deze vid eo om alle klanken te oefenen.

Wie kan helpen

Heb je vragen of zorgen over het spreken of het gehoor van je kind die niet passen bij de leeftijd? Dan kan je contact met ons opnemen: (088) 054 99 99. Je kan je zorgen ook altijd bespreken met de huisarts.